مروری تحلیلی انتقادی بر نظریات حوزه فرهنگ و فناوری

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان

1 استادیار دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق ع

2 دانشجو دکتری فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق ع

10.30497/lcc.2021.240001.1028

چکیده

فناوری‌ها جزء جدانشدنی زندگی امروزی ما هستند. به این ترتیب زیست اجتماعی جامعه امروز ما خواه ناخواه درگیر با مفهوم فناوری و تعاملات آن با فرهنگ است. تعاملاتی که قطعا یکسویه نیست. زندگی انسان دراین فضا وابسته به تحلیل فرهنگی او از این پدیده است و این تحلیل نیز برخواسته از فهم فرهنگی فناوری. سوال اساسی این پژوهش رابطه بین فرهنگ و فناوری است، موضوعی که دغدغه بسیاری از اندیشمندان حوزه علوم اجتماعی و فرهنگ بوده و نظریات متعددی در توصیف این رابطه به ویژه در چند دهه اخیر در ادبیات علمی تولید شده است. متن حاضر نگاهی است بر گفتمان‌ها و نظریات مهم و جریانات تاثیرگذار در این حوزه. نقد و بررسی گفتمان جبرگرایی و تامل در ابعاد آن اولین بخش متن را تشکیل میدهد و با مرور گفتمان برساخت‌گرایی، نگاه مقابل جبرگرایی را موردبررسی قرار خواهیم داد. سپس از منظر تن زدودگی و تن یافتگی به‌عنوان انسان‌شناسی فناوری به شبکه‌های اجتماعی و فناوری‌های شبکه‌ای خواهیم نگریست. پس‌ازآن نظریه مشهور و میان‌رشته‌ای شبکه کنشگران را به‌عنوان پدیدارشناسی فناوری جدید مطرح نموده و درنهایت نظریات انتقادی فینبرگ را به عنوان نقد فلسفی بر ماهیت فناوری بررسی خواهیم کرد. پس از هر فصل سعی شده است از منظر کاربردی و از زاویه نگاه بومی به تأمل درباره مطالب مطروحه پرداخته شود. و در انتها به جمعبندی راهبرادهای فرانظری و لزوم پرداخت نظری در چهارچوب فرانظری اسلامی ایرانی پرداخته شده است.

کلیدواژه‌ها


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 31 تیر 1400